Starten met thuisonderwijs [onze ervaring & handige tips]

STARTEN MET THUISONDERWIJS

Zo, na maanden of zelfs jaren twijfelen en terugkrabbelen is de beslissing eindelijk genomen: in het schooljaar 2021-2022 krijgt Norah thuisonderwijs. En eerlijk is eerlijk, nu de knoop doorgehakt is, is er een gevoel van rust over ons neergedaald. We’ve got this!

Wil jij ook starten met thuisonderwijs geven aan je kind(eren)? Of heb je interesse in onze ervaringen? Scroll dan maar snel verder, dan vertel ik je waarom we deze keuze maakten en welke bezorgdheden we allemaal hadden/hebben.

Waarom wij starten met thuisonderwijs

Thuisonderwijs heet in België officieel ‘huisonderwijs’ maar om één of andere reden bekt ‘thuisonderwijs’ toch wat lekkerder, dus dit is dan ook de term die we op deze blog hanteren.

Zoals je al kon lezen, werd de beslissing om thuisonderwijs te geven niet in één nacht genomen. Hieronder vind je de verschillende stadia die we doorliepen tijdens dat proces.

Het prille begin

Vlak na Norahs geboorte, begon Babs zich te verdiepen in locatie-onafhankelijk werken en daarbij kwam ook het concept Worldschooling aan bod. Leren uit de wereld en door ervaringen eerder dan uit boeken, ja, dat voelde wel juist, maar Kath was nog niet helemaal overtuigd.

Norah was nog klein, dus we hadden alle tijd van de wereld.

Al was er wel het probleem van een school kiezen. In verschillende steden en gemeenten in België wordt er gewerkt met een centraal aanmeldingssysteem voor scholen. Vooral in de grote steden als Brussel en Antwerpen kan je vaak (of meestal) niet terecht in je eerste keuze. Op zich is dit een eerlijk systeem omdat je niet kan gaan kamperen of er vriendjespolitiek kan worden toegepast, maar het blijft natuurlijk wel heel moeilijk om je kind niet zomaar op je favoriete school te kunnen inschrijven.

Aangezien we op het punt stonden om te verhuizen naar Ronse en er in Ronse ook gewerkt wordt met zo’n centraal aanmeldingssysteem, besloten we Norah in te schrijven op de nieuwe Steinerschool die er opgericht werd. Een piepklein schooltje met veel ouderparticipatie en aandacht voor de identiteit van je kind én dan nog op wandelafstand van ons nieuwe huis. Ja, dat was best ok.

De peuterklas

Eens verhuisd naar Ronse, spendeerden we de daaropvolgende maanden aan het bouwen van ons eco-huis. In tussentijd woonden we in ons charmante woonwagen (Roulotte) die al in onze tuin stond.

In België is het de gewoonte dat kinderen van 2,5 jaar naar school gaan. Ze starten dan in de peuterklas. Op Steinerscholen wordt er uitgegaan van 3 jaar als beginleeftijd, dus duurde het nog enkele maanden langer voor Norah kon starten op de nieuwe school.

Een huis bouwen met een gemakkelijk kind als Norah ging opvallend goed, maar toch leek het ons wel fijn (voor haar én voor ons) om haar enkele dagen naar school te laten gaan. Zo gezegd, zo gedaan en dus startte ze in september 2018 met 3 halve dagen school.

Dat eerste jaar waren er relatief weinig problemen. Norah had een goede klik met de juf en ze leek zich goed te amuseren, ook al bleef ze steeds de andere kindjes observeren eerder dan meespelen. Na de kerstvakantie bouwden we het schema op tot 5 halve dagen en eind februari vroeg ze zelf om volledige dagen te mogen blijven.

Intussen waren we in ons huis getrokken, maar er was nog steeds een berg werk te verzetten. Babs begon aan het bouwen van de website (toen hadden we er nog maar eentje!) en Kath werkte ijverig verder aan het huis. We waren nog lang niet klaar om digital nomads te worden, dus was het wel zo gemakkelijk dat Norah naar school ging.

Het eerste jaar van de kleuterklas

Na een deugddoende zomervakantie, waarin we de school hielpen verhuizen tussen ons eigen (ver)bouwwerken door, ging Norah in september 2019 naar de kleuterklas. Hoera voor haar, want haar juf schoof met haar mee!

De eerste maanden liepen vlot, maar zo ergens eind oktober merkten we steeds meer spanning op in dat kleine lijfje. We weten het aan haar verjaardag die dichterbij kwam en zochten er niet veel achter. Al was het wel even schrikken toen ze plots aan de schoolpoort niet meer naar binnen wou en in tranen uitbarstte. Eind november was haar verjaardag voorbij en bleef dat gevoel hangen: niet naar school willen, veel uitbarstingen voor en na school, kortom, niet het kind dat wij kenden.

In samenspraak met de juf besloten we haar voortaan halve dagen te laten gaan. En wat een verschil! Ze ging terug graag naar school, was vrolijk en genoot van de tijd die ze ‘s middags had om alle prikkels uit de klas te verwerken.

In februari van dat schooljaar gingen we een maand naar Cuba en net toen we terugkwamen, was Covid-19 aangekomen in de wereld. Net als voor iedereen betekende dat: binnenblijven en niemand zien. En dus ook, geen school. In juni mocht ze nog een maandje halve dagen terug naar school en toen merkten we plots dat het na een week of twee alweer een pak moeilijker werd.

Het tweede jaar van de kleuterklas

Dit schooljaar waren we voorbereid en hadden we op aanraden van de juf een afspraak gepland met een psycholoog. We gingen tweemaal met ons tweetjes, zonder Norah, en besloten dan collectief dat verdere afspraken weinig zin zouden hebben. Norah zit al genoeg (vast) in haar hoofdje en het is ook niet zo dat wij haar beter moesten leren lezen en begrijpen.

We startten de eerste maanden met volledige dagen maar gingen haar ‘s middags een uurtje halen (iets wat normaal niet de bedoeling is, alle kindjes blijven op school eten en spelen daarna buiten).

Ook deze keer merkten we naar het einde van de herfst toe dat alles spannender werd, dat ze vermoeider werd en meer moeilijkheden had om de prikkels verwerkt te krijgen. Dus schakelden we in december opnieuw over naar halve dagen. Ook kregen we meer en meer zicht op haar gedrag in de klas, namelijk het continue ‘braaf willen zijn’ en alles goed willen doen, heel erg schrikken van kindjes die soms eens berispt werden en de impact die het buitenspelen met andere kinderen op haar had.

Kort na kerst kwamen we in een periode waarin ze echt niet meer naar school wou. Tranen kwamen daar niet bij aan te pas, maar wel een neerslachtigheid van zodra we in de auto naar school stapten. Eens we door de schoolpoort stapten, deed ze haar kameleonjasje aan en zetten ze haar glimlach op om die dan meteen te verliezen op het moment dat we ze terug achter ons toetrokken – vaak gepaard gaand met een groot drama op de parking.

Dit was het moment dat we voor het eerst serieus over thuisonderwijs begonnen na te denken.

De maanden daarna bleef ze halve dagen naar school gaan en wisselden betere periodes en slechtere periodes elkaar af. Op goede momenten dachten we dat ze misschien toe was aan terug eens een volledige dag proberen (dan kregen we zelfs het verwijt dat wij ervoor hadden gekozen dat ze halve dagen ging – we zijn bewust altijd heel vaag gebleven over het waarom van die beslissing). Maar ook de juf gaf aan dat ze daar nog lang niet aan toe was en wat een geluk, want op de moeilijkere momenten bleken zelfs de halve dagen veel te veel.

De laatste maanden van het schooljaar werden gevuld met veel gesprekken met de juf, de zorgcoördinator en het CLB. De juf gaf aan dat ze niet goed wist waarin ze nog meer tegemoet kon komen aan Norahs noden en eerlijk gezegd zagen wij dat ook niet, want ze haalde al alles uit de kast om het zo comfortabel mogelijk voor haar te maken. Het CLB stelde voor dat ze 1 uur extra begeleiding kreeg per week – in dat uur zou ze dan wat rust- en 1-op-1 tijd krijgen, maar wij stelden ons grote vragen bij het effect daarvan. Dat nam immers de impact van 7 uur per dag omringd zijn door ontzettend veel prikkels niet weg, noch zou ze daardoor beter vat krijgen op het socio-emotionele aspect van (spelende) kinderen.

Twee redenen om te kiezen voor huisonderwijs

De eerste reden: problematieken op school

Die 3 schooljaren hebben ons geleerd dat ze het moeilijk heeft om zichzelf te zijn op school. In die zin dat ze een ontzettende people pleaser wordt wanneer ze in een situatie wordt geplaatst waar ze de interacties moeilijk kan voorspellen. Bij ons thuis is ze een vrolijk, gelukkig en mondig kind. Ze kan behoorlijk scherpzinnig en ironisch uit de hoek komen. Op school wil ze alleen maar ‘braaf’ zijn. Vaak gaat ze zich daardoor afzonderen en zich bijvoorbeeld met een handwerkje aan tafel terugtrekken zodat ze het spel van anderen in de klas kan ontlopen en observeren.

De tweede reden: het huidige schoolsysteem

Hoewel de keuze voor thuisonderwijs voornamelijk genomen is door de problemen die Norah op school ondervindt, is het voor mij ook belangrijk om te benoemen dat ik niet (langer) geloof in het schoolsysteem zoals het op dit moment bestaat. Dit is ook de reden dat Worldschooling me al zo’n lange tijd aanspreekt.

Ondanks de grote inzet van leerkrachten, lijkt het me onmogelijk om elke leerling naar behoren te begeleiden. Ja, ideaal gezien is er remediëring voor kinderen die ‘trager’ leren en uitbreiding voor kinderen die ‘sneller’ leren. Maar dan gaat het alleen nog maar over het cognitieve aspect. Wat dan met kinderen die snel overprikkeld zijn, niet genoeg geprikkeld worden, socio-emotionele contacten moeilijk vinden, snel vermoeid zijn etc. ?

Thuisonderwijs, hoe gaat dat praktisch?

Ik kan me heel goed voorstellen dat veel ouders thuisonderwijs niet meteen zien zitten. Niet alleen is er de combinatie met werk die haalbaar moet zijn, maar je brengt bovendien een heleboel tijd samen door. Vaak schiet me-time er dan ook wat bij in.

In ons geval, werken we allebei van thuis uit. Dat betekent dat we zullen streven naar een combinatie van Kath die lesgeeft, ik die lesgeeft en Norah die zelfstandig speelt of werkt. We kozen meteen ook een goede periode uit voor ons startschot, want we verwachten een baby’tje begin september. Dit zal er sowieso voor zorgen dat één en ander anders zal zijn dan de voorgaande jaren. We zullen alvast geen 3 uur ongestoord meer kunnen werken!

Het eerste leerjaar

Hoewel ze op de Steinerschool nog een jaartje langer in de kleuterklas zou blijven omdat ze op het einde van het jaar geboren is, hebben we besloten Norah toch – zoals het de gewoonte is in de rest van Vlaanderen – naar het eerste leerjaar te laten gaan. Dit betekent dat we dit schooljaar de belangrijke taak hebben om haar te begeleiden in leren lezen, schrijven en rekenen.

Maar uiteraard bestaan de dagen niet alleen maar uit die cognitieve aspecten. Zo zullen we ook werken met een tweewekelijks thema waarin we Wereldoriëntatie, Muzische Opvoeding en Levensbeschouwing zullen verwerken.

Daarnaast zijn ook haar lichamelijke ontwikkeling en haar socio-emotionele ontwikkeling belangrijk. Zo volgt ze zwemles in een klein groepje (na de zwemles mag ze met haar vriendinnetje nog even ravotten in de speeltuin) op maandag, elke 2 weken een uur paardrijles op dinsdag, op woensdag Octopusklas aan de kunstacademie (een mengelmoes waarin jonge kinderen proeven van allerlei kunsttakken) en op zaterdag balletles. Net doordat ze niet naar school gaat, is er dit jaar ruimte voor al die hobby’s. En op bijna al die plekken heeft ze nauw contact met andere kindjes, maar het blijft altijd beperkt tot 1 à 2 uur. Iets helemaal anders dus dan dagelijks 6 uur op school. Daarnaast onderhouden we ook het contact met haar vriendinnetjes van op school. En zullen we ook wel eens afspreken met andere thuisonderwijzers uit de buurt (een vroeger klasgenootje krijgt ook thuisonderwijs, dus daar kunnen we zeker terecht!).

Welke methodes gebruiken we?

Om het onszelf iets gemakkelijker te maken in dit eerste jaar thuisonderwijs, hebben we ervoor gekozen methodes te gebruiken voor schrijven, lezen en rekenen.

Het gaat dan om:

• Luna van uitgeverij Die Keure voor schrijven
• Komp@s van uitgeverij Die Keure voor rekenen
• Mol en Beer van uitgeverij Die Keure voor lezen

Al hebben we intussen al wel ontdekt dat we de verkeerde werkboekjes besteld hebben van Mol en Beer (de ‘ik lees al’ versie ipv de standaard). Maar Norah las al enkele boekjes uit van ‘ik lees meer met Mol en Beer’, dus ik denk dat we daar gewoon op verder bouwen. Leuk toch, die flexibiliteit! Binnenkort starten we ook met de AVI-start boekjes uit de bibliotheek.

Ook voor rekenen is het werkboekje voorlopig onder haar niveau, dus schipperen we wat door de thema’s en selecteren we de dingen waarvan we denken dat ze het wel kan gebruiken dat die benoemd en/of ingeoefend worden. Maar rekenen kan evengoed in het dagelijks leven. Zo leerde ze vandaag splitsen tot 5 tijdens de boswandeling.

Het schrijfboekje van Luna vinden we dan weer wel echt prima. We werkten net de inleiding af (ze kreeg zelfs een diploma voor haar schrijfvormen) en starten morgen met de eerste letters: i en k. Ik vind het zelf heel prettig dat ze werken met een letterspoor ipv stippenlijntjes (dat lijkt een klein verschil, maar is het niet!). Norah vindt het ook superleuk: Luna het astronautenmeisje spreekt erg tot haar verbeelding en het dansen op het Lunalied dat we voor elk lesje doen is een echte hit!

Voor de andere vakken gebruiken we geen vooraf bepaald materiaal. Zoals ik hierboven al aangaf, werken we met een tweewekelijks thema waarin allerlei aspecten van W.O., M.O. en levensbeschouwing aan bod komen. Onze eerste thema is alvast Zwangerschap en Geboorte – kwestie van actueel te blijven :).

Onze dagindeling

Voorlopig zitten we nog even op een wat rustiger schema omdat we allemaal in spanning de komst van de baby afwachten. Ik heb wat meer slaap nodig dan anders en dus speelt Norah het eerste deel van de ochtend zelfstandig en wordt er pas rond een uur of 10 gestart met ons huisonderwijs.

Eens we wat gesetteld zijn met ons vieren, is het de bedoeling dat onze dag begint om half 8. Eerst wassen, aankleden en ontbijten en dan wat kinderyoga om de dag rustig te beginnen.

Daarna een blokje werken aan schrijven, lezen of rekenen gevolgd door een fruitje. In het stuk voor de middag werken we dan verder aan ons weekthema. Na het middageten is het buitenspeeltijd (iets waar we serieus over zullen moeten waken voor ons huismusje).

In de namiddag volgt er dan nog een periode van schrijven, lezen of rekenen. Daarna kan ze zelfstandig werken aan een project naar keuze. In de late namiddag is er tijd om iets actiefs te gaan doen: wandelen, fietsen, rolschaatsen of naar de speeltuin. Of één van haar hobby’s natuurlijk. Het laatste dagdeeltje voor het avondeten is er tijd voor vrij spel.

Natuurlijk is dit allemaal mooi in theorie. We zullen wel zien hoe het loopt. Deze dagindeling staat niet in steen gebeiteld en Norah heeft zelf ook inspraak in het hoe en wat. Uiteraard zonder daarbij de dingen te mijden die ze minder leuk vindt – al lijkt dat voorlopig goed mee te vallen.

En in de toekomst?

We namen de beslissing om thuisonderwijs te nemen voor dit schooljaar (2021-2022). Maar het is zeker niet zo dat we ervan uitgaan dat ze voortaan altijd thuis les zal krijgen.

We gaan ervan uit dat we alledrie tevreden moeten zijn met de gang van zaken. Als één van ons dat niet langer vindt, dan zullen we op zoek gaan naar een oplossing. Mocht Norah op een bepaald moment aangeven dat ze toch liever naar school gaat, dan behoort dat zeker tot de mogelijkheden.

Ook is het nu moeilijk om zo ver vooruit te kijken. Ze start pas in het 1ste leerjaar, geen idee of we het volhouden op deze manier tot het 6de leerjaar en al helemaal niet tot in het middelbaar. Maar wie weet, voorlopig valt alles nog als puzzelstukjes in elkaar, dus misschien updaten we deze post binnen een jaar of zes en is huisonderwijs in het middelbaar een vanzelfsprekende keuze.